CNC talaşlı imalatta teklif süreci, çoğu zaman sorularla uzar: "Bu ölçünün toleransı ne?", "Malzeme hangi kalite?", "Kaç adet?", "Yüzey işlemi olacak mı?" Eksik bilgiyle verilen bir teklif ya gereğinden yüksek olur ya da üretim sırasında sürprizlere yol açar.
Bu yazıda CNC parça işleme için teklif isterken hazırlamanız gereken bilgileri ve bunların fiyatı nasıl etkilediğini anlatıyoruz.
1. 3D model
Günümüzde CNC programları çoğunlukla 3D model üzerinden hazırlanır. Bu nedenle teklif talebinize bir 3D model eklemek süreci belirgin şekilde hızlandırır.
- Tercih edilen formatlar: STEP (.step, .stp) ve IGES (.iges, .igs). Bu formatlar farklı CAD yazılımları arasında sorunsuz aktarılır.
- Mesh formatları (STL, OBJ) işleme için uygun değildir; yüzeyleri üçgenlerden oluştuğu için hassas programlama yapılamaz.
- Montajlı bir ürünün tek bir parçası işlenecekse, yalnızca ilgili parçayı ayrı dosya olarak gönderin veya montajda hangi parçanın kastedildiğini belirtin.
Elinizde model yoksa ama parça varsa, 3D tarama ve tersine mühendislik ile model oluşturulabilir.
2. Teknik resim
3D model parçanın geometrisini gösterir, ama nasıl üretileceğini tam olarak anlatmaz. Teknik resim (tercihen PDF) şu bilgileri taşır:
- Kritik ölçüler ve toleransları
- Geometrik toleranslar (düzlemsellik, diklik, konum, eş eksenlilik vb.)
- Yüzey pürüzlülüğü değerleri
- Diş bilgileri (metrik, ince diş, derinlik vb.)
- Pah ve radyüs detayları
- Malzeme, ısıl işlem ve kaplama notları
Teknik resim olmadan da teklif verilebilir; ancak bu durumda atölye genel toleranslarla çalışır. Kritik bir ölçünüz varsa bunun mutlaka resimde belirtilmesi gerekir.
3. Toleranslar: gerçekten gerektiği kadar
Tolerans, bir ölçünün ne kadar sapmaya izin verdiğini gösterir ve CNC maliyetini en çok etkileyen kalemlerden biridir.
Neden önemli?
Dar toleranslar; daha yavaş işleme, daha fazla ara ölçüm, bazen ek bağlama veya ikincil operasyon ve daha fazla kontrol süresi demektir. Bu da doğrudan maliyete yansır.
Pratik öneriler
- Genel tolerans tanımlayın: Resimde ayrıca belirtilmeyen ölçüler için ISO 2768 gibi bir genel tolerans standardı ve sınıfı yazın.
- Dar toleransı sadece gereken yere verin: Rulman yuvası, pim deliği, karşı parçayla eşleşen yüzeyler gibi fonksiyonel ölçüler dar tolerans gerektirebilir. Dış görünüş yüzeyleri ve serbest ölçüler için genellikle gerekmez.
- Geçme toleranslarını belirtin: Bir mil ve delik birlikte çalışacaksa, H7/g6 gibi geçme tanımları beklentinizi net şekilde ifade eder.
Tüm ölçülere dar tolerans yazmak, parçayı daha kaliteli yapmaz; yalnızca daha pahalı yapar.
4. Malzeme
Malzeme bilgisini mümkün olduğunca net verin. "Çelik" veya "alüminyum" yerine kalite belirtmek (örneğin hangi alüminyum alaşımı ya da hangi çelik kalitesi olduğu) hem fiyatın hem de işleme parametrelerinin doğru belirlenmesini sağlar.
Malzeme seçiminde emin değilseniz, parçanın kullanım koşullarını paylaşın:
- Parça ne kadar yük taşıyacak?
- Sıcaklığa, neme veya kimyasala maruz kalacak mı?
- Ağırlık önemli mi?
- Gıda veya medikal temas var mı?
POM, PA ve PE gibi mühendislik plastikleri de CNC ile işlenebilir. Düşük adetli plastik parçalarda bu, kalıp yatırımına göre ekonomik bir alternatif olabilir.
Malzemeyi atölyenin mi temin edeceğini, yoksa sizin mi göndereceğinizi de belirtin.
5. Adet ve sipariş yapısı
Adet, parça başı fiyatı doğrudan etkiler. CNC işlemede programlama, bağlama aparatı hazırlığı ve ilk parça ayarı gibi sabit hazırlık süreleri vardır. Tek adette bu süre tek parçaya yüklenir; seri işlerde ise adetlere bölünür.
Teklif isterken şunları belirtmek faydalıdır:
- İlk sipariş adedi
- Tekrar eden sipariş beklentisi (aylık, yıllık)
- Farklı adetler için fiyat isteyip istemediğiniz
6. Yüzey işlemi, kaplama ve ısıl işlem
İşleme sonrası operasyonlar teklifin önemli bir parçasıdır:
- Eloksal, galvaniz, nikel, boya gibi kaplamalar
- Sertleştirme, ıslah gibi ısıl işlemler
- Kumlama, taşlama, parlatma
- Çapak alma ve kenar kırma beklentisi
Bu işlemler genellikle dış tedarikçilerle yapılır ve termini etkiler. Teklif aşamasında belirtilmezse sonradan ek maliyet ve süre olarak ortaya çıkar.
7. Kontrol ve dokümantasyon beklentisi
Bazı projelerde parçalarla birlikte ölçü raporu, malzeme sertifikası veya ilk numune raporu istenir. Bu beklentiyi teklif aşamasında belirtmek, kontrol süresinin doğru planlanmasını sağlar.
8. Termin ve teslimat
Ne zaman ihtiyacınız olduğunu, kısmi teslimatın mümkün olup olmadığını ve teslimat şeklini belirtin. Acil işlerde bunu baştan söylemek, iş planının buna göre yapılmasını sağlar.
Teklif kontrol listesi
Teklif talebinizi göndermeden önce şu listeyi kontrol edin:
- 3D model (STEP / IGES)
- Teknik resim (PDF): ölçüler, toleranslar, yüzey pürüzlülüğü
- Genel tolerans standardı
- Malzeme ve kalitesi, malzemeyi kimin temin edeceği
- Adet ve tekrar sipariş beklentisi
- Kaplama, ısıl işlem ve yüzey işlemleri
- Kontrol ve raporlama beklentisi
- Termin
Sonuç
İyi hazırlanmış bir teklif talebi, hem sizin hem de atölyenin zamanını korur ve gerçekçi bir fiyat almanızı sağlar. Karakoç Makine olarak CNC parça işleme hizmetimizde prototipten seri işlemeye kadar teknik resminize uygun üretim yapıyoruz. Plastik bir parça için seri üretim düşünüyorsanız, plastik enjeksiyon üretimi seçeneğini de birlikte değerlendirebiliriz.